Het is rond de nul graden; de wind maakt het gevoelsmatig nog een stuk kouder. Links, rechts, voor en achter is niets anders te zien dan wuivend riet. De temperatuur deert de rietsnijders in Noord- einde niet. De mannen zijn in hun element. Van een dikke laag sneeuw, storm en harde regen daarentegen zijn ze niet gediend. "Het is met die sneeuw in januari net aan goed gegaan. Was er meer gevallen dan was de kans groot geweest dat het riet geknikt was", legt de 68-jarige Jan van de Wetering uit.
Hanneke Bloemendaal
Jan van de Wetering en zijn zoons Rick en Peter-Jan zijn rietsnijder. Hun familiebedrijf is van oudsher gevestigd in Noordeinde. De plek waar Rick een nieuw huis aan het bouwen is met - hoe kan het ook anders - een rietgedekt dak. Met riet dat hij zelf gesneden heeft. De familie van de Wetering is actief in de rietvelden langs het Reevediep bij Kampen en langs de Zomerdijk tussen Noordeinde en Elburg.
[AMBACHT] Hoewel Jan officieel al van zijn pensioen mag genieten, denkt hij er niet aan om thuis te blijven zitten. De passie voor het vak zit diep geworteld. "Mijn opa was rietsnijder en als jongen van 14 ging ik al samen met mijn vader de rietvelden in. Het seizoen om riet te snijden loopt van eind november/begin december tot eind maart. Dan stoppen we, omdat het broedseizoen begint. Onder meer de karekiet en de roerdomp broeden dan tussen het riet." Rietsnijden is een ambacht dat nog maar weinig voorkomt in Nederland, hoewel de vraag naar riet onverminderd groot is. "Ik denk dat wij de enige rietsnijders hier in de omgeving zijn. Verder wordt er nog riet gesneden in de Weerribben-Wieden. Het riet wordt grotendeels gebruikt als dakbedekking, het lange riet voor schermen van eendenkooien. Er is echter lang niet genoeg riet uit eigen land, ik denk dat tegenwoordig circa 80 procent wordt ingevoerd. Vooral uit China. Dat is goedkoop riet." Of het ook dezelfde kwaliteit heeft als het Nederlandse riet, daar laat hij zich niet over uit. "Ons riet ligt wel 30 tot 40 jaar op een dak."
[WEERSAFHANKELIJK] Hoewel de kou Jan, Rick en Peter-Jan plus een aantal helpers uit Noordeinde en Kampen niet weerhoudt om de rietvelden langs de Zomerdijk in te gaan, heeft het weer wel degelijk invloed.
"Om riet te snijden heb je droog weer nodig. Bij sneeuw kunnen we niet maaien, teveel sneeuw maakt bovendien het riet plat. Vandaag is het perfect, mooi droog weer," legt de oudste rietsnijder uit. Niet alleen is het weersafhankelijk werk, ook de oogst is afhankelijk van het weer. "Een koud voorjaar is niet gunstig, dan vriest het jonge riet kapot. Bij een zware storm, ligt alles plat en is het riet niet meer bruikbaar. Van teveel regen gaat het riet spochten, dan krijg je er schimmel in. Dus de oogst verschilt van jaar tot jaar."
[VAN RIETMES NAAR ZELFBINDER] Vroeger werd het riet met een rietmes met de hand gesneden. "Toen kwam de bermmaaier en we hebben ook wel een rupsje gehad. Nu gebruiken we al zo'n 20 jaar een rietmaaier, ik weet eigenlijk niet precies hoe zo'n machine genoemd wordt."
Zoon Rick reageert: "Het heet een zelfbinder. Die heeft feitelijk drie functies: maaien, verzamelen en binden. We pakken vervolgens de bossen op en kammen die om de meeste rommel, zoals gras, ertussenuit te halen, zodat je puur riet overhoudt. De bossen gaan naar onze opslag in Noordeinde. Daar kammen we het nog een keer, zodat het goed schoon is. Vanuit de opslag gaat het naar een vaste riethandelaar. Voor een rietgedekt dak zijn gemiddeld 10 bossen van 55 rond -bossen met een omtrek van 55 cm- per vierkante meter nodig."
Het korte seizoen van het ambacht roept de vraag op wat de mannen de rest van het jaar doen. Het antwoord typeert de veelzijdigheid van de familie. Jan is jarenlang grondwerker geweest en is nog altijd actief als eendenkooiker.
Rick, die het familiebedrijf overneemt, combineert het buitenleven met vakmanschap: "Ik ben ook timmerman en neem vrij als het rietsnijseizoen begint. Ik ben graag in de natuur, prachtig dat ik nu aan het snijden ben voor mijn eigen dak." Peter-Jan: "Ik heb een baan als productmanager, maar help graag een handje mee in het weekend en als ik vrij ben ook doordeweeks."
[TOEKOMST] "De vijfde generatie – de zoon van Rick – staat al te trappelen om het riet in te gaan. Hij is nog maar twee, maar hij doet nu al niets liever dan helpen." Hij voegt er lachend aan toe: "De tweede is op komst, dus het kan maar zo dat het familiebedrijf te zijner tijd een opvolger heeft."
